Wat is parkinson?
Parkinson is de snelstgroeiende hersenziekte van dit moment. Toch weten we nog weinig van de ziekte. Wist jij bijvoorbeeld dat er naast de ziekte van Parkinson ook nog andere parkinsonismen bestaan? Samen noemen we ze parkinson.
Een hersenziekte die ook jonge mensen treft
Parkinson uit zich vaak in de vorm van een bewegingsstoornis, waarbij zenuwcellen in je hersenen in snel tempo afsterven. Daardoor krijg je veel verschillende klachten, zoals beven, stijve spieren, evenwichtsproblemen en te weinig of traag bewegen.
In 2022 telde Nederland 67.000 mensen met parkinson. Bij ongeveer 25% van hen uitte de ziekte zich al voor de leeftijd van 65 jaar.
Het aantal mensen met de ziekte van Parkinson verdubbelt naar verwachting tussen 2018 en 2040, deels door vergrijzing en langere levensduur. Mogelijk dragen ook vervuilende stoffen zoals pesticiden hieraan bij.
Parkinson-expert Bas Bloem (hoogleraar Neurologische Bewegingsstoornissen aan Radboudumc) noemt parkinson de enige hersenziekte ter wereld waar je zo invalide van wordt. Parkinson is progressief. Dat betekent dat je er steeds meer last van krijgt. Er zijn op dit moment geen therapieën die parkinson kunnen afremmen, stoppen of genezen. De klachten verschillen per persoon. Net als het tempo waarin de ziekte erger wordt.
Ongeveer 1 op de 22 mensen in Nederland krijgt parkinson.
De ziekte komt relatief vaker voor bij mannen dan bij vrouwen: van elke 100
personen met parkinson in Nederland, zijn er 60 man en 40 vrouw.
Wat zijn andere vormen van parkinsonisme?
Naast de ziekte van Parkinson bestaan er ook nog andere vormen van parkinsonisme. Parkinsonisme is een verzamelnaam voor ziektes die lijken op de ziekte van Parkinson, maar die veroorzaakt worden door een ander onderliggend ziekteproces. Deze vormen van parkinsonismen zijn goed voor ruim 35% van de gestelde parkinson diagnoses.
Atypisch parkinsonisme
Onder atypische parkinsonisme vallen verschillende ziekten:
- Multiple systeem atrofie (MSA)
- Progressieve supranucleaire parese (PSP)
- Corticobasaal syndroom (CBS)
Ten opzichte van de ziekte van Parkinson, ontwikkelen deze ziektes zich sneller, zijn nog moeilijker te behandelen en gaan gepaard met een kortere levensduur van mogelijk 5 tot 10 jaar na diagnose.
Andere vormen van parkinsonisme
Daarnaast zijn er vormen van parkinsonisme die zich minder sterk uiten in problemen met beweging, maar meer met problemen in geheugen, denken en plannen, zoals:
- Dementie met Lewy Bodies
- Fronto-temporale dementie
Er zijn ook nog vormen van parkinsonismen die kunnen ontstaan door een hersenbloeding of medicatie.
De symptomen van parkinson
De symptomen verschillen per persoon, maar ook per vorm van parkinsonisme. Ze zijn in te delen in motorische (beweging) en niet-motorische klachten.
Help parkinson stoppen
‘Wat is parkinson?’ in begrijpelijke taal
De animatie ‘Wat is de ziekte van Parkinson? (in begrijpelijke taal)’ maakt parkinson in 2,5 minuut begrijpelijk, voor iedereen! Want goede parkinsonzorg is voor iedereen!
Deze animaties zijn mede mogelijk gemaakt door co-financiering vanuit de Postcode Loterij en de VWS.
Nog veel te ontdekken over de oorzaken van parkinson
Onderzoekers zetten de komende jaren alles op alles om de oorzaken van parkinson te ontdekken. Wel weten we al dat de hersenen van mensen met de ziekte van Parkinson te weinig dopamine aanmaken. Hierdoor kunnen zij steeds moeilijker hun spieren aansturen.
Bij parkinsonismen zit dat net even anders. Daar gaat iets mis met het opvangen van de dopamine. Medicijnen die mensen met de ziekte van Parkinson gebruiken, werken daardoor minder of niet bij mensen met atypisch parkinsonisme.