We weten dat je bij de ziekte van Parkinson langzaam achteruitgaat. In de hersenen gaan cellen kapot die dopamine maken. Dat is een stofje dat helpt om goed te bewegen. Daardoor ontstaan klachten, zoals problemen met bewegen en andere klachten. Veel mensen krijgen het medicijn levodopa om deze klachten te verminderen.
In het Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour en het Radboudumc is onlangs een nieuw onderzoek gestart, COMPASS: ‘Compensatie bij Parkinson Stimulatie Studie’, dat zich niet richt op de beschadigde gebieden in de hersenen, maar juist op het versterken van andere delen. “In de gebieden die het meest zijn aangedaan, neemt de hersenactiviteit af”, vertelt postdoc* Andrew Vo. “In andere gebieden zien we het tegenovergestelde: de hersenactiviteit neemt toe en dat houdt verband met mildere motorische problemen. We denken dat dit compensatie van de hersenen betekent.”
Uniek project
Andrew Vo is gepromoveerd aan de Universiteit van Western Ontario en is afgelopen september speciaal naar Nederland gekomen om te werken aan de COMPASS-studie. “Ik wilde graag met dr. Rick Helmich en zijn team aan dit project werken vanwege de combinatie van parkinson, neuroimaging en het toepassen van een nieuwe techniek, transcraniële ultrasone stimulatie (TUS). Er zijn maar weinig plekken in de wereld waar de expertise en de middelen beschikbaar zijn om dergelijk onderzoek mogelijk te maken.”
⮕ De COMPASS-studie wordt gefinancierd door ParkinsonNederland
Ultrasoon geluid
TUS is een niet-invasieve en veilige manier om de hersenen te prikkelen met behulp van gerichte ultrasone geluidsgolven, geluid met een dusdanig hoge frequentie dat mensen het niet kunnen horen. “We testen of TUS de compensatiemechanismen versterkt. Bijzonder aan TUS is dat het heel precies kleine gebieden in de hersenen kan stimuleren, én dat het de dieper gelegen gebieden kan bereiken. Voorheen waren die alleen te bereiken met meer invasieve methoden zoals diepe hersenstimulatie (DBS).”
Onderzoeker Andrew Vo met de experimentele TUS-installatie.
Onderzoeksopzet
Het doel van de studie is aantonen dat TUS effectief is en de hersenactiviteit van mensen met de ziekte van Parkinson kan stimuleren. “We hopen dat TUS de regio’s die ingezet worden voor compensatie, kan bereiken en versterken zodat de voortgang van de ziekte vertraagd kan worden.” Het onderzoek is in september 2025 van start gegaan. “We zijn bezig met het opzetten van de studie om ervoor te zorgen dat alles naar behoren werkt. Daarna beginnen we met het werven van deelnemers. Zij komen drie keer naar het Dondersinstituut, voor een MRI-scan, de TUS-stimulatie en een klinische toets.”
Onderzoek in Nederland
“Ik ben er net, maar ik geniet van de ervaring”, vertelt Andrew. “Iedereen hier is gericht op samenwerken, samen werken we aan het gezamenlijke doel om het leven van mensen met de ziekte van Parkinson te verbeteren. De nauwe integratie van klinische zorg en wetenschappelijke innovatie heeft me hier gebracht.” Gevraagd naar de verschillen met Canada noemt hij de directheid van de Nederlanders. “Daar had ik al over gehoord, maar om het zelf mee te maken was een kleine cultuurshock. Inmiddels ben ik het gaan waarderen. En ik fiets graag naar het werk. Na drie maanden ben ik dapper genoeg om zelfs sneeuw te trotseren.”
*Een postdoc (post-doctorale onderzoeker) is een gepromoveerde onderzoeker die na het behalen van een doctorstitel (PhD) zelfstandig wetenschappelijk onderzoek verricht aan een universiteit of instituut
ParkinsonNederland wil zo snel mogelijk de ziekte afremmen en genezen en tegelijk de zorg verbeteren voor mensen die nú parkinson hebben. Daarom investeren we in onderzoek en innovaties die het verschil maken voor mensen met parkinson.