Jan Heemskerk kreeg in 2021 de diagnose ziekte van Parkinson. Met zijn maandelijkse column voor ParkinsonNederland wil hij graag een nuttige bijdrage leveren aan de bewustwording van deze ziekte, door – zoals hij dat nou eenmaal doet – zijn leven met parkinson te portretteren. Natuurlijk met zijn kenmerkende mix van empathie en zelfspot.
‘Overprikkeld, een woord dat ik vroeger alleen gebruikte voor peuters na een kinderfeestje’
Het is de term du jour: overprikkeld zijn. Na een drukke werkdag, na een weekend met de schoonfamilie of na drie afleveringen van een Scandinavische misdaadserie. ‘Ik ben zo overprikkeld,’ hoor je dan. Meestal uitgesproken terwijl iemand nog vrolijk kirrend door zijn TikTok-feed scrollt.
Mensen die hoogsensitief zijn of iets anders op het neurodiverse spectrum zullen het herkennen. En ik ook nu ook. Met mijn parkinson.
Het besef kwam eigenlijk heel onschuldig. In de auto. Er stond een podcast aan, niet eens keihard, gewoon normaal. Maar bij mij kwam het binnen alsof iemand met een megafoon rechtstreeks mijn schedel in stond te tetteren. ‘Kan het geluid iets zachter?’, vroeg ik onschuldig. Mijn bijrijder keek me aan of ik haar net had gevraagd of ik Bad Bunny op volume 20 wilde zetten.
En zo begon het kwartje te vallen.
Overprikkeld.
Een woord dat ik vroeger alleen gebruikte voor peuters na een kinderfeestje. Maar inmiddels blijkt mijn brein er ook een abonnement op te hebben genomen. Parkinson doet namelijk iets vervelends met je hersenen: ze worden slechter in het filteren van prikkels. Geluiden, drukte, gesprekken, licht: alles komt gewoon ongecensureerd binnen. Alsof iemand de spamfilter van je hoofd heeft uitgezet. Gevolg: vermoeidheid, stress, trillingen die ineens een tandje opschakelen, concentratie die implodeert en soms een humeur om op te schieten.
Feestjes bijvoorbeeld. Vroeger vond ik dat gewoon gezellig. Nu voelt een receptie soms alsof ik in een blender van stemmen, muziek en rinkelende glazen sta. Iedereen praat tegelijk, iemand lacht hard, ergens valt een glas en mijn brein denkt: wegwezen hier.
Dan merk ik het meteen: mijn lichaam gaat protesteren. Mijn kin begint te trillen, benen willen ineens hun eigen shuffle doen en mijn hoofd voelt alsof er een zwerm bijen in woont. Een ‘bruishoofd’ noem ik het wel eens.
Het vervelende is: je kunt moeilijk tegen mensen zeggen of ze wat zachter willen bestaan. ‘Zou u misschien iets minder geluid kunnen maken? Mijn hersenen hebben vandaag een kortingsactie op prikkelverwerking.’ Dat werkt natuurlijk niet.
Dus zoek ik oplossingen. Rustiger plannen. Af en toe een stille plek opzoeken. Naar buiten gaan helpt. Met de hond lopen is heerlijk: frisse lucht en minder herrie. Al kan ik ook weer niet de hele dag buiten rondjes gaan lopen. Hoe graag de hond dat ook zou willen. (Hoewel: straks begint Stapril weer van ParkinsonNederland en dan kan ik weer lekker aan de bak met 10.000 stappen per dag!).
Ik weet inmiddels: parkinson is een aandoening met een enorme waaier aan symptomen. Want ergens, in hoofdstuk 320, paragraaf drie, staat weer een nieuwe onzichtbare vijand op de lijst: overprikkeling. En ik wil niet woedend worden, maar ik vind het wel ontzettend waardeloos.
Maar goed.
En dan heb je ook nog mijn seizoenkaart bij Ajax.
Want ja, vijftigduizend mensen, spreekkoren, stadiongeluid en dan ook nog het spel van dit seizoen. Dat is overprikkeling in zijn puurste vorm. Mijn hersenen raken al vermoeid van het idee alleen al. Misschien moet Ajax gewoon iets beter gaan voetballen. Dat zou voor iedereen rustgevend zijn. Ook neurologisch.
Jan deed vorig jaar mee aan Stapril
Vorig jaar schreef Jan over zijn ervaring halverwege Stapril; een maand waarin we samen stappen zetten naar een toekomst zonder parkinson.
Jij kan ook een bijdrage leveren! Kunnen we rekenen op jouw steun?
Wie is Jan Heemskerk?
Jan geniet van bescheiden bekendheid als voormalig hoofdredacteur van de mannenbladen MAN, FHM en Playboy. Jan was ook lange tijd columnist bij onder meer Linda. (samen met Saskia Noort), Flair (met Marcel Langedijk) en Kek Mama (over vaderschap en relatie). En schreef voor vrouwenbladen als Libelle, Margiet Viva, Plus, Jan, Saar, Telegraaf Vrouw en Volkskrant Magazine talloze artikelen, vooral over de verhouding en verschillen tussen man en vrouw. Maar hij draait zijn hand ook niet om voor het presenteren van een radio/tv en/of podcast-programma.
Wil je op de hoogte blijven van Jan zijn nieuwe columns? Volg ons dan op social media via onderstaande iconen. Je kan ook meer lezen over Jan en zijn ambassadeurschap voor ParkinsonNederland.
ParkinsonNederland wil zo snel mogelijk de ziekte afremmen en genezen en tegelijk de zorg verbeteren voor mensen die nú parkinson hebben. Daarom investeren we in onderzoek en innovaties die het verschil maken voor mensen met parkinson.