Vorige week volgde ik een scholingsdag van ParkinsonNet. Dat zijn altijd leuke en inspirerende dagen, met bevlogen docenten en andere parkinson-zorgverleners. De scholing stond deze keer in het teken van yoga en omgaan met stress. Twee van de docenten waren niet alleen ervaren yogadocent, maar leven zelf ook met parkinson. Nóg deskundiger kun je niet zijn, lijkt me.
We begonnen met een yogales en aandacht voor het lichaam. Voelen hoe je zit, hoe je staat, hoe je ademt. Waar zit spanning? Kun je die spanning herkennen en misschien ook een beetje loslaten? Een fijne start van de dag, zeker na het gestress van op tijd op de locatie komen in de ochtendspits.
Nu is stress niet per se slecht. Sterker nog, een beetje stress kan juist goed zijn: het maakt je lichaam en geest alert om adequaat te kunnen reageren. Alleen daarna moet de stressreactie ook weer afnemen. Maar als je te vaak of te langdurig stress ervaart, blijft het lichaam in de ‘stressmodus’ hangen en daar krijg je op den duur last van. Mensen met parkinson zijn daar vaak gevoeliger voor.
Als stress en parkinson elkaar versterken
Stress kan parkinsonsymptomen verergeren. Ik denk dat iedereen die te maken heeft met parkinson dat wel herkent. Wanneer je gespannen bent, kan het bewegen moeilijker worden. Een tremor valt meer op, het lopen wordt minder soepel of je loopt vast in je denken. Dat kan vervolgens weer extra spanning geven. Zo kunnen stress en parkinson elkaar versterken.
Soms zijn het kleine dingen die stress geven: iets wat niet helemaal gaat zoals je wilt, een slechte nacht, een te volle agenda of een afspraak waar je tegenop ziet. Als je erbij stilstaat, kun je vaak aan je lichaam merken dat het te veel wordt. Bijvoorbeeld omdat je ademhaling oppervlakkiger wordt, je schouders gespannen zijn of die hand wel heel hard begint te trillen.
Vertragen geeft ruimte
Tijdens deze yoga-dag werd opnieuw duidelijk hoeveel je met ademhaling en ontspanning kunt bereiken om een stressreactie te verminderen. Bewust vertragen. Voelen waar spanning zit. Aandacht hebben voor je ademhaling en hoe je beweegt. Het zijn op zich eenvoudige dingen, maar ze kunnen een groot verschil maken in hoe je je voelt.
Dat betekent natuurlijk niet dat een paar rustige ademhalingen parkinsonklachten helemaal laten verdwijnen. Maar het kan wel helpen om de spanning die je op dat moment ervaart te verminderen. En daarmee ontstaat weer wat ruimte. Ruimte om te bewegen, om na te denken of om iets te doen waar je plezier aan beleeft.
Niet méér, maar juist minder
In mijn werk als fysiotherapeut en leefstijlcoach vind ik het uiteraard belangrijk om aandacht te hebben voor bewegen, maar daarnaast óók voor ontspanning. Hoe ziet jouw dag eruit? Waar zit de druk? Is er voldoende tijd en ruimte voor rust en herstel? En wat helpt jou om te ontspannen?
Dat kan voor iedereen iets anders zijn. Yoga kan helpen, maar wandelen, muziek luisteren, iets creatiefs doen, sporten of gewoon even bewust niets doen, kan ook heel waardevol zijn. Veel mensen hebben ook baat bij mindfulness of tai chi. Het gaat er niet om dat je nóg iets aan je dag moet toevoegen, maar dat je ontdekt wat jou helpt om af en toe uit de ‘aan-stand’ te komen. Vaak is dat een kwestie van niet méér, maar juist even minder je best doen.
Adem en voel
Ontspanning is geen luxe. Het is onderdeel van goed voor jezelf zorgen. Zeker wanneer je iedere dag met de gevolgen van parkinson te maken hebt. Dus als het vandaag allemaal wat moeilijker gaat of je merkt dat de spanning oploopt, probeer dan eens niet harder je best te doen, maar stop juist even. Adem. Voel. En kijk eens wat er daarna gebeurt.
Vind je het moeilijk om te ontspannen en kan je daar wel wat hulp bij gebruiken? Dat kan! Yogadocenten die ervaring hebben met parkinson vind je op deze pagina en hier. Ook de ParkinsonNet fysio-/of oefentherapeut kan je helpen. Bijvoorbeeld met gerichte oefeningen en tips, of door met je mee te denken bij het vinden van een geschikte activiteit in jouw omgeving.
Wie is Marlies van Pelt?
Marlies van Pelt is fysiotherapeut en leefstijlcoach. Ze behandelt en begeleidt mensen met chronische aandoeningen (zoals parkinson en MS) op het gebied van bewegen en leefstijl en is al twintig jaar aangesloten bij ParkinsonNet. Elke 2 maanden deelt zij in haar columns haar inzichten over de positieve rol van een gezonde leefstijl bij parkinson. Met als doel: te inspireren, nieuwe ideeën aan te reiken en lezers uit te dagen kleine aanpassingen te maken die het leven nét wat leuker kunnen maken.
Elke maand delen onze columnisten persoonlijke verhalen, ervaringen en inzichten over parkinson. Jan en Wytze schrijven openhartig over hun leven met parkinson, terwijl Marlies haar kennis en ervaringen deelt over parkinson als fysiotherapeut en leefstijlcoach. Lees hier de nieuwste columns.