Onlangs is een grootschalig onderzoek gepubliceerd naar regionale en demografische verschillen van de ziekte van Parkinson in Nederland, onder leiding van onder andere Bas Bloem en Roel Vermeulen. Het doel van dit onderzoek was het opstellen van een gedetailleerde incidentiekaart (kaart die laat zien waar nieuwe gevallen voorkomen) van Nederland, die kan dienen als basis voor vervolgonderzoek naar mogelijke oorzaken en risicofactoren. De bijbehorende landkaart heeft veel losgemaakt in de media en het publieke debat.
De nieuw gepubliceerde cijfers zijn confronterend: elke dag krijgen tien Nederlandse gezinnen de diagnose de ziekte van Parkinson te horen. De studie laat zien dat het risico op de ziekte wordt beïnvloed door kenmerken van mensen, zoals leeftijd, geslacht en opleidings- en inkomensniveau.
Regionale verschillen
Vernieuwend is dat de landkaart duidelijke regionale verschillen laat zien in het aantal mensen dat de diagnose krijgt. Dit suggereert dat onze leefomgeving een belangrijke rol speelt in het ontstaan van de ziekte van Parkinson. Dit kon echter niet gemakkelijk worden verklaard door bekende omgevingsfactoren zoals luchtvervuiling, landbouwactiviteiten of verstedelijking. Deels is dit te verklaren omdat de landkaart gebaseerd is op iemands huidige woonplaats ten tijde van diagnose, terwijl het risico op de ziekte van Parkinson zich waarschijnlijk over decennia opbouwt. Blootstelling in het verleden, bijvoorbeeld door werk, eerdere woonplaatsen of omgevingsfactoren, wordt daarmee slechts deels zichtbaar.
De onlangs gepubliceerde incidentiekaart van parkinson in Nederland
Pesticiden
Ook zijn in deze studie geen kwantitatieve methoden gebruikt om omgevingsfactoren, zoals pesticiden, daadwerkelijk te meten. De studie had daarom niet de statistische en methodische opzet om een directe relatie tussen blootstelling aan pesticiden en het risico op de ziekte van Parkinson aan te tonen. Recent is een klinisch onderzoek gestart in Nederland bij het Radboudumc in Nijmegen, genaamd PD-PEST. Deze studie is wel opgezet om blootstelling aan pesticiden en het risico op de ziekte van Parkinson kwalitatief te onderzoeken. In deze studie worden resten van pesticiden gemeten in het bloed van mensen met en zonder de ziekte van Parkinson. Resultaten zullen naar verwachting in de komende jaren beschikbaar komen.
Het is dan ook onjuist om op basis van de huidige resultaten en landkaart te concluderen dat pesticiden géén rol zouden spelen. Die conclusie doet geen recht aan de complexiteit van de wetenschap, en aan wat we al wél weten uit eerder onderzoek.
Meer verdieping
Voor iedereen die zich verder wil verdiepen in een feitelijke en wetenschappelijk correcte duiding, heeft Bas Bloem een podcast opgenomen waarin hij veel gestelde vragen beantwoordt. Over de landkaart, over pesticiden en over wat we wel en niet uit dit onderzoek kunnen concluderen. Op de website van de Parkinson Vereniging is bovendien een thema-dossier te vinden over parkinson en pesticiden.
Samen met alle partners binnen Parkinsonalliantie Nederland benadrukken we het belang van nuance en context bij de interpretatie van deze resultaten. Alleen door gezamenlijk, met oog voor complexiteit en wetenschappelijke zorgvuldigheid naar dit soort bevindingen te kijken, kunnen we blijven werken aan het terugdringen van parkinson.
ParkinsonNederland wil zo snel mogelijk de ziekte afremmen en genezen en tegelijk de zorg verbeteren voor mensen die nú parkinson hebben. Daarom investeren we in onderzoek en innovaties die het verschil maken voor mensen met parkinson.