Voorkomen
In 2022 telde Nederland naar schatting ruim 67.000 mensen met parkinson. Onder parkinson verstaan wij: de ziekte van Parkinson en atypische parkinsonismen tezamen. Het aantal mensen met parkinson is afgelopen decennia explosief gestegen. Over de oorzaken van parkinson is nog veel onbekend. Binnen het thema ‘Voorkomen’ richten we ons daarom op het begrijpen van de invloed van omgevingsfactoren en persoonlijke eigenschappen op het ontstaan van verschillende vormen van parkinson. Deze inzichten moeten bijdragen aan het voorkomen van de ziekte.
Daarnaast ontwikkelen we preventieve maatregelen en streven we ernaar deze op de politieke agenda te krijgen – denk bijvoorbeeld aan regelgeving rondom het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Ook zetten we in op het stimuleren van een gezonde leefstijl om het risico op het ontwikkelen van parkinson bij mensen zonder de ziekte te verkleinen.
Daarnaast ontwikkelen we preventieve maatregelen en streven we ernaar deze op de politieke agenda te krijgen – denk bijvoorbeeld aan regelgeving rondom het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Ook zetten we in op het stimuleren van een gezonde leefstijl om het risico op het ontwikkelen van parkinson bij mensen zonder de ziekte te verkleinen.
Wat willen we bereiken?
Ons uiteindelijke doel is om te voorkomen dat mensen parkinson krijgen en zo het aantal mensen met parkinson in de toekomst terug te dringen.
Ons uiteindelijke doel is om te voorkomen dat mensen parkinson krijgen en zo het aantal mensen met parkinson in de toekomst terug te dringen.
Hoe gaan we dit bereiken?
Een gezonde leefstijl en een gezondere leefomgeving kunnen het risico op parkinson verlagen. Daarom verspreiden we bestaande en nieuwe kennis, vergroten we de bewustwording onder het algemene publiek en beleidsmakers, en stimuleren we gedragsverandering. Daarnaast financieren we wetenschappelijk onderzoek om risicofactoren en onderliggende ontstaansmechanismen van parkinson nog beter te begrijpen.
Een gezonde leefstijl en een gezondere leefomgeving kunnen het risico op parkinson verlagen. Daarom verspreiden we bestaande en nieuwe kennis, vergroten we de bewustwording onder het algemene publiek en beleidsmakers, en stimuleren we gedragsverandering. Daarnaast financieren we wetenschappelijk onderzoek om risicofactoren en onderliggende ontstaansmechanismen van parkinson nog beter te begrijpen.
Welke stappen hebben we al gezet?
Voorlichting & bewustwording
- Door actief te communiceren via onze eigen kanalen en diverse bewustwordingscampagnes informeren we het publiek over de mogelijke invloed van vervuilende stoffen (o.a. pesticiden) en leefstijl op de ontwikkeling van parkinson, met als doel gedragsverandering en steun voor beleidsmaatregelen.
- ParkinsonNederland was in april 2023 mede-initiatiefnemer van het Manifest tegen Bestrijdingsmiddelen – samen met de Parkinson Vereniging, Natuur & Milieu en FNV. Middels dit Manifest riepen we de overheid op om haar verantwoordelijkheid te nemen en ervoor te zorgen dat de natuur herstelt en te zorgen voor een gezonde omgeving waar alle Nederlanders veilig kunnen wonen, werken en recreëren.
- In samenwerking met de Samenwerkende Gezondheidsfondsen (SGF) bundelen we krachten om aandacht te vragen voor preventieve gezondheidsmaatregelen. Deze samenwerking versterkt onze lobby- en bewustwordingsinspanningen, waarbij we gebruik maken van gezamenlijke expertise en netwerk om beleidsmakers te bereiken en het publiek te informeren.
Wetenschappelijk onderzoek en innovatie
Er zijn sterke aanwijzingen dat het contact met bestrijdingsmiddelen (pesticiden) de kans op het krijgen van de ziekte van Parkinson vergroot. Het onderzoek ‘Epigenetische mechanismen als schakel tussen pesticiden en parkinson’, betaald door ParkinsonNederland, gebruikt bloedmonsters van 351 mensen die later de ziekte van Parkinson kregen. Deze monsters zijn afgenomen voordat zij de diagnose kregen, in het kader van het EPIC4PD-onderzoek.
Met nieuwe, geavanceerde technieken kijken de onderzoekers welke pesticiden in het bloed aanwezig zijn. Ook onderzoeken zij welke veranderingen in de werking van genen optreden bij mensen met Parkinson. Zo zetten we de eerste stappen om beter te begrijpen hoe bestrijdingsmiddelen en veranderingen in genen een rol spelen bij het ontstaan en verloop van de ziekte van Parkinson.
Met nieuwe, geavanceerde technieken kijken de onderzoekers welke pesticiden in het bloed aanwezig zijn. Ook onderzoeken zij welke veranderingen in de werking van genen optreden bij mensen met Parkinson. Zo zetten we de eerste stappen om beter te begrijpen hoe bestrijdingsmiddelen en veranderingen in genen een rol spelen bij het ontstaan en verloop van de ziekte van Parkinson.
Wat doen we nu?
Voorlichting & bewustwording
- Doorlopende voorlichting en bewustwording (via media, de Parkinson Vereniging en de Parkinsonalliantie Nederland).
- Project ‘De verborgen impact van bestrijdingsmiddelen’: lobby en maatschappelijk debat gericht op minder en veilig gebruik van bestrijdingsmiddelen.
Wetenschappelijk onderzoek en innovatie
- Epigenetische mechanismen als schakel tussen pesticiden en parkinson
- Slow-SPEED (Slowing Parkinson’s Early through Exercise Dosage)
- Nederlands Parkinson Cohort
Bronnen
- Smits T, Steppe M, van Erkelens J. ParkinsonNet in cijfers. Trends in paramedische zorg tussen 2010-2022. November 2023
- NIVEL Zorgregistraties eerste lijn: https://www.vzinfo.nl/ziekte-van-parkinson. Geraadpleegd op 2 juli 2024
- Hommel D, Plouvier A, Krijthe J, et al. Complexe neurologische aandoeningen in de langdurige zorg. Een verkenning van aantallen, patiëntkenmerken en indicaties. Tijdschrift voor ouderengeneeskunde, november 2020)
- van der Gaag BL, Hepp DH, Hoff JI, van Hilten JJB, Darweesh SKL, Bloem BR, van de Berg WDJ. Risicofactoren voor de ziekte van Parkinson [Risk factors for Parkinson’s disease: possibilities for prevention and intervention]. Ned Tijdschr Geneeskd. 2023 Sep 6;167:D6655.
- Dorsey ER, Bloem BR. Parkinson’s Disease Is Predominantly an Environmental Disease. J Parkinsons Dis. 2024;14(3):451-465.